Home

alzacja

Alzacja – region słynący z różnorodnych i bogatych winnic

Kilka słów o Alzacji 

Alzacja, położona w dalekim północno-wschodnim zakątku Francji, wyróżnia się na tle innych francuskich regionów winiarskich silnymi wpływami francusko-germańskimi. Takie są skutki tego, że w ostatnich stuleciach region zmieniał suwerenność względem Niemiec i Francji – i jest to widoczne nie tylko w architekturze i kulturze Alzacji, ale także w winach z tego regionu. Alzackie wina produkowane są pod trzema kluczowymi apelacjami: Alsace i Alsace Grand Cru dla win białych niegazowanych (zarówno słodkich, jak i wytrawnych) oraz Crémant d'Alsace dla win musujących. Prawie wszystkie wina produkowane w tym regionie mieszczą się w jednym z tych trzech oznaczeń. Wina Alsace Grand Cru są produkowane w jednej z 51 winnic rozmieszczonych wzdłuż całego regionu. Alzacja jest jedynym francuskim regionem winiarskim, w którym uprawia się znaczne ilości rieslinga i gewurztraminera. Obie te odmiany winorośli są częściej kojarzone z winami niemieckimi i znakomicie przypominają historię Alzacji. Pinot gris, odmiana zwykle marginalizowana w innych francuskich regionach, jest kolejną szlachetną odmianą pochodzącą z tego regionu. Było znane jako „tokaj" do 1993 r. (węgierskie wino jest synonimem jakości), a następnie tokay-pinot gris do 2007 r., kiedy przepisy UE całkowicie wycofały odniesienie. 

Alzacja historycznie 

Istotny wpływ na historię wina alzackiego miały powtarzające się zmiany przynależności regionu Alzacji, który wielokrotnie przechodził z Francji do Niemiec i odwrotnie. We wczesnej historii alzackiego przemysłu winiarskiego handlowano trunkami razem z innymi niemieckimi winami, ponieważ Ren zapewnił środki do ich transportu. W okresie po II wojnie światowej style wina w Alzacji i Niemczech różniły się, ponieważ alzackie wina pozostawały w pełni sfermentowane, czyli wytrawne, w dużej mierze ponieważ były przeznaczone do łączenia z jedzeniem. W tej samej epoce Alzacja dążyła do osiągnięcia wyższej jakości, jeśli chodzi o swoje wyroby, co doprowadziło do przyznania jej statusu AOC. W ostatnich dziesięcioleciach różnica między Alzacją a Niemcami zmniejszyła się, ponieważ niemieckie wina stały się bardziej wytrawne i mocniejsze, podczas gdy wiele win alzackich stało się słodszych, a wina późnego zbioru i wina deserowe zostały „ponownie odkryte" w Alzacji. Całkowita powierzchnia winnic w Alzacji wzrosła w ostatnich dziesięcioleciach, chociaż całkowita powierzchnia winnic we Francji zmniejszyła się. W 1967 roku w Alzacji było 9400 hektarów (23 000 akrów) winnic, w 1982 roku 11 750 hektarów (29 000 akrów), a w 2007 roku 15 300 hektarów (38 000 akrów). W tym samym okresie, spośród wszystkich odmian najbardziej wzrosła pinot gris, z 4% do 15% zajmowanej powierzchni, podczas gdy sylvaner spadła najbardziej.

Alzacki klimat 

Region Alzacji leży pomiędzy Wogezami a granicą francuską z Niemcami, wyznaczoną przez Ren. Długi, cienki region mierzy 185 kilometrów (115 mil) z północy na południe i zaledwie 40 km (25 mil) ze wschodu na zachód. Wszystkie kluczowe obszary uprawy winorośli znajdują się na niższych, wschodnich i południowo-wschodnich zboczach Wogezów. Wogezy odgrywają istotną rolę w określaniu regionu; nie tylko zapewniają ochronę przed dominującymi zachodnimi wiatrami, ale także rzucają cień na ten obszar, przyczyniając się do niskich opadów w klimacie kontynentalnym. Najbardziej gęste są w południowej części Alzacji, gdzie szczyty osiągają około 1400 metrów (4600 stóp). Działalność lodowcowa, która stworzyła góry, również znacząco wpłynęła na topografię regionu i gleby. Różnią się one od piaskowców, granitów i skał wulkanicznych u podnóża po bogate w glinę wapienie i margle na aluwialnych równinach poniżej.

Wina alzackie 

Wina Alsace Grand Cru mogą być produkowane – z jednym wyjątkiem – tylko z tych trzech odmian plus muscat. Uprawiane są trzy odmiany tego ostatniego: muscat blanc à petits grains, muscat rose à petits grains i muscat ottonel. Sylvaner to kolejna tradycyjna alzacka odmiana winorośli, która stanowi wyjątek; wyprodukowane z niej wino kwalifikuje się do statusu grand cru tylko wtedy, gdy jest uprawiane w jednej konkretnej winnicy; Zotzenberg. Uprawiane są również chasselas, pinot blanc i auxerrois, chociaż te trzy odmiany są zwykle używane nie w winach jednogatunkowych, ale w mieszankach (patrz edelzwicker). Co dziwne, wino z Alzacji oznaczone jako pinot blanc może być również mieszanką wielu odmian, zawierającą również auxerrois, pinot gris i pinot noir fermentowane bez skórki. 90% produkcji odmian win białych pochodzi z wyżej wymienionych szczepów. 

Kluczowe różnice w stylach wina charakteryzują się poziomami cukru, które obejmują całe spektrum słodyczy, od wytrawnego do kusząco słodkiego. W 1983 r. wprowadzono oficjalne terminy Vendanges Tardives i Selection de Grains Nobles (patrz francuskie informacje na etykiecie win) w celu zdefiniowania i kategoryzacji słodkich win alzackich. Przez pewien czas pozostawały unikalne dla regionu, ale obecnie są używane w innych francuskich nazwach, takich jak Jurancon i Côteaux du Layon. Chociaż wina białe znacznie przeważają liczebnie, produkowane są tu również wina czerwone, głównie z pinot noir. Alzackie pinot noir są zazwyczaj jaśniejsze i bardziej rustykalne niż te produkowane w ojczyźnie odmiany, Burgundii, 225 km (140 mil) na południowy zachód. Zmiany klimatyczne i cieplejsze lata sprawiają, że winiarze w tym regionie produkują znacznie mocniejsze pinot noir.

Odmiany winogron alzackich 

  • Auxerrois rzadko spotykane na etykietach win, ale bardzo często obecne w winach legalnie oznaczonych jako pinot blanc, które to jest wzbogacane przez to szeroko uprawiane winogrono.
  • Chasselas warte spróbowania ze względu na ostry, czysty smak.
  • Gewurztraminer gewurztraminer o różowej skórce jest winogronem najbardziej kojarzonym z Alzacją, reprezentując sobą to, co najlepsze w tym regionie. W tym szczepie nie ma nic niewyrazistego, dlatego prawdopodobnie ludzie go kochają lub nienawidzą. Z mocnym aromatem płatków liczi lub róż i pełnym, ostrym smakiem (gewürz po niemiecku oznacza przyprawę), jest to jedno z niewielu win, które mogą dotrzymać kroku chińskiej lub indyjskiej kuchni. Jednak jego bratnią duszą jest dojrzały ser munster. Gewurz deserowy doskonale komponuje się z każdym daniem z imbirem.
  • Muscat te same winogrona, które dają soczyście słodkie wina dalej na południe, są prawie zawsze wytrawne w Alzacji. Mocne aromaty wytwarzanego z nich trunku sprawiają, że jest to wciągający aperitif, a dobry alzacki muscat jest doskonałym partnerem dla angielskich szparagów.
  • Pinot blanc​ pochodzenia burgundzkiego, ta orzeźwiająca biel jest często mieszana z auxerrois w celu uzyskania okrągłych, zakrzywionych, doskonałych win imprezowych.
  • Pinot gris znana również jako tokay-pinot gris, ta lekko różowa odmiana produkuje pełne, bogate wina, mniej pikantne niż gewurztraminer i często niezwykle długowieczne. Prawdopodobnie najbardziej przyjazna dla rozmaitych dań ze wszystkich alzackich białych odmian, szczególnie dobrze komponuje się z potrawami tajskimi i bliskowschodnimi, jest np. doskonałym partnerem do pieczonej gęsi i wędzonych ryb, zwłaszcza węgorza. Ze szczepu tego wytwarzane są również pachnące wina z późnego zbioru i wina dotknięte botrytis.
  • Pinot noir przy tak wielu słonecznych dniach pinot noir ma niewielkie trudności z dojrzewaniem w Alzacji, ale tradycyjnie szczep ten służył do produkcji bladego, prawie różowego wina o małej masie. Wiele się zmienia, ponieważ czołowi producenci, tacy jak Hugel i Muré, zaczynają wytwarzać głęboko ubarwione, taniczne czerwienie, które dobrze się starzeją.
  • Riesling​ dla wielu riesling produkuje najwspanialsze wino Alzacji. Jest to dokładnie ta sama odmiana, co uprawiana za granicą w Niemczech, ale tutaj jest niezmiennie wytrawna i pełniejsza w ciele, z bardziej zaokrągloną kwasowością. Podobnie jak niemiecki riesling, z wiekiem bardzo się komplikuje, czasami nabiera wyraźnego zapachu benzyny. Często wino pieczeniowo-wieprzowe​ z tej odmiany wzbogaca smak wysublimowanych ryb;  powstają także wyjątkowe wina deserowe szczególnie dobrze pasujące do pieczonych kremów, takich jak crème brûlée czy tarta cytrynowa.
  • Sylvaner – kolejny gatunek zagrożony wyginięciem, obecnie rzadko sadzony. Najprościej mówiąc, jest to żywa, orzeźwiająca biel z dobrą kwasowością, ale dobry, stary winorośl może z wiekiem przekształcić się w piękną starą butelkę z miodem. Bardzo dobrze komponuje się z wieprzowiną, szynką i tłustym boczkiem lub klasyczną tartą cebulową.

Alzackie grand cru  

Uznany za AOC, pośród pewnych kontrowersji, w 1975 r., rozszerzony w 1983, 1992 i 2007 r., aby nadać ponad 50 indywidualnym winnicom status nadrzędny. Status grand cru nie gwarantuje jakości, ponieważ niektórzy producenci postrzegali grand cru po prostu jako pretekst, aby pobierać więcej, a nie jako okazję do zrobienia naprawdę dobrego wina chociaż trzeba przyznać, że maksymalne dozwolone zbiory są niższe niż normy alzackie. Wiele z najlepszych win Alzacji to jednak grands crus. Kilku czołowych producentów, takich jak Trimbach, ma witryny grand cru, ale nie odwołuje się do nich na swoich etykietach.

Producenci Grand Cru 

  • Grand cru Rangen to najbardziej wysunięta na południe winnica i jedna z najbardziej stromych. Gleba jest wulkaniczna, co jest niezwykłe; ekspozycja skierowana w całości na południe ze strumieniem Thur chroniącym zbocze przed wiosennymi przymrozkami i często pomagającym stworzyć odpowiednie warunki dla szlachetnej zgnilizny. Zind-Humbrecht uprawia tu rieslinga, pinot gris i gewurz. Wina są często bardzo ostre i mineralne oraz bardzo długo żyjące.
  • Grand cru Kitterlé stroma winnica w kształcie litery V z piaskowca położona przy wejściu do Guebwiller. Riesling, pinot gris i gewurz radzą sobie tutaj dobrze, dając wina o wyjątkowej złożoności i szerokim smaku. Są tu jeszcze trzy inne winnice typu grand cru. Kessler jest podobny do Kitterlé i prawie tak samo dobry. Saering jest bardziej chaletkowy i dobrze nadaje się na riesling i muscat. Spiegel jest prawdopodobnie najmniej dobry z całej czwórki. Muscat i pinot gris nie są złe. Sclumberger jest tu najwyższym domem, a za nim Dirler-Cadé.
  • Grand cru Vorbourg jest to duży i nierówny grand cru z widokiem na miasto Rouffach. Najlepszy kawałek należy do Muré i nazywa się Clos Saint Landelin. Doskonały gewurz i muscat, ale tam, gdzie w glebie jest żelazo, pinot noir ma największy potencjał. W późnym średniowieczu cały ten obszar słynął z czerwonych odmian. Muré bardzo się stara, aby pinot noir otrzymał status grand cru.
  • Grand cru Goldert skierowany na południe i wapienny. Rośnie tu drobny muscat o dużej głębi smaku. Bardzo wyrazisty, często soczysty gewurz. Zind-Humbrecht produkuje jedne z najlepszych.
  • Grand cru Eichberg to jeden z dwóch crusów pochodzących z historycznego miasta Eguisheim. Ciężkie gleby gliniaste na łagodnych zboczach. Wina są duże i mocne, często potrzebują kilku lat na otwarcie. Świetny do gewurza, ale też bardzo dobry riesling. Wielu hodowców, takich jak Kuentz-Bas czy Sorg, radzi sobie tutaj dobrze​, zwłaszcza w przypadku gewurz. Wyróżniający się riesling pochodzi od Léona Beyera, który nazywa swoje cuvée ERR (Eichberg Riesling Rare). Beyer nadal odmawia używania nazwy grand cru.
  • Grand cru Pfersigberg to kolejny grand cru z Eguisheim. Więcej wapienia tutaj produkuje wina, które generalnie wydają się nieco lżejsze i bardziej mineralne. Powstaje tu wspaniały riesling, dzięki któremu Léon Beyer może wyprodukować to, co najlepsze pod marką Ecaillers lub Comtes. Również wytwarzany jest tu doskonały muscat, szczególnie z Kuentz-Bas i znakomity, świeży gewurz.
  • Grand cru Hengst złożona geologicznie z niewielkimi ilościami piaskowca i margli wspaniała winnica produkująca wina o szerokim smaku i bogatym smaku. Riesling, pinot gris i gewurz radzą sobie tutaj bardzo dobrze. Wyróżniają się zind-Humbrecht i josmeyer. Josmeyer produkuje auxerrois ze starej winorośli o nazwie cuvée H, która wyróżnia się niezwykłymi właściwościami. Pinot noir radzi sobie tutaj dobrze i może otrzymać swój własny status grand cru.
  • Grand cru Schlossberg  jedna z najbardziej znanych winnic w Alzacji; występują tu strome, lekkie piaszczyste gleby i granit. Powstający tu riesling jest wyjątkowy, a najlepszy bez wątpienia pochodzi z Domaine Weinbach.
  • Grand cru Sporen jeden z dwóch grands crus w Riquewihr. Łagodne zbocza gliniaste są idealne na uprawę gewurza. Hugel nie wspomina o cru w swoich wytwórniach, chociaż ich wyjątkowy Jubileusz Gewurztraminer to 100% Sporen. Rzeczywiście, Hugel posiada najlepszą część stoku i według nich jedyną część godną grand cru.
  • Grand cru Schoenenbourg najlepsza część tego słynnego grand cru wychodzi na samą Riquewihr. Skierowana na południe i stroma; występuje tu złożona geologia z wapieniem, niewielką ilością piaskowca i gipsu. Znakomity obszar do uprawy rieslinga. Hugel robi bardzo szlachetny riesling pod szyldem Jubilee. Zawsze długowieczny i bardzo dobry. Świetnie również z Dopff au Moulin. W przeszłości Hugel robił wspaniałe muszkaty, dopóki nie wykarczowali winorośli. Zaczęły się teraz przesadzać, więc miejmy nadzieję, że w przyszłości możemy spodziewać się bardzo dobrego muszkatu.
  • Grand cru Rosacker ten duży i nierówny grand cru zasługuje na wzmiankę, ponieważ na jego zboczach znajduje się legendarny Clos Sainte Hune w Trimbach, maleńka winnica, która nigdy nie produkuje więcej niż 700 skrzynek tego, co jest jednym z największych rieslingów na świecie.
  • Grand cru Osterberg późno dojrzewający​, w większości skierowany na wschód, stąd nazwa. Jest to jeden z trzech Grands Crus z historycznego miasta Ribeauvillé. Gleba jest z wapienia zwanego muschelkak i jest idealna do rieslingu. Trimbach, z siedzibą na obrzeżach miasta, zwykle wytwarza swoje wybitne Riesling Cuvée Frédéric Emile z owoców Osterberg. Bardzo dobrze radzą sobie tu również gewurz i pinot gris. Warto zwrócić także uwagę na Louisa Sippa, który produkuje wspaniałe wina z Osterberg, tak jak robi to z Kirschberg, innego z trzech grand crusów Ribeauvillé.
  • Grand cru Geisberg również w Ribeauvillé i do niedawna w większości należący do klasztoru, ale obecnie zarządzany przez Trimbach. 
  • Grand cru Altenberg Altenbergów jest dużo w Alzacji, ale najlepszy pochodzi z Bergheim. Znajdziemy tu także cudownie soczyste gewurztraminery.
  • Grand cru Zotzenberg do niedawna system grand cru dopuszczał tylko cztery odmiany winogron: riesling, pinot gris, gewurztraminer i najrzadszy ze wszystkich muscat. Jednak niektóre winnice cieszyły się renomą ze względu na inne odmiany. Tak było w przypadku Zotzenberg w północnej Alzacji, gdzie rośnie riesling i sylvaner, i udało się uzyskać pozwolenie na uzyskanie statusu grand cru dla tej właśnie winnicy. Po tej decyzji prawdopodobne jest, że uprawa pinot noir zostanie przyjęta w przypadku dwóch kolejnych winnic typu grand cru, Hengst i Vorbourg. Obecnie mamy w sprzedaży pinot noir z Muré, który na razie jest po prostu oznaczony literą „v" na etykiecie.
  • Crémant d'Alsace ​ rodzina Dopffów stworzyła przemysł win musujących w Alzacji, a dziś jest drugim co do wielkości producentem francuskich win musujących po szampanie. Najczęściej używane są pinot blanc i auxerrois, dozwolone jest również chardonnay. Różowy trunek jest zrobiony z pinot noir. Wina tradycyjnie wytwarzane są podczas drugiej fermentacji w butelce. Wina są generalnie nieco bardziej okrągłe niż szampan.

Ciekawostki o Alzacji

Wina oznaczone jako Vendange Tardive i Sélection de Grains Nobles są osobliwością Alzacji i klejnotem w jej koronie. Mogą być wytwarzane tylko z czterech szlachetnych winogron, przy czym najczęściej spotykane są pinot gris i gewurztraminer.  Czasami wykorzystywany jest w tym celu riesling, a muscat jest jeszcze rzadszy. Vendange Tardive dosłownie oznacza późne zbiory i odnosi się do winogron o wyższej masie moszczu, które zostały zebrane później niż reszta uprawy. Te bardzo dojrzałe winogrona zaczynają się odwadniać w procesie znanym jako paseratka i mają zupełnie inny charakter niż winogrona zbierane w zwykłym czasie. Wina niekoniecznie są słodsze, ale mają bogate, urzekająco złożone smaki, które reagują na piwniczkę. Prawdziwie słodki i wysoko ceniony Sélection de Grains Nobles może być zrobiony tylko wtedy, gdy winogrona są dotknięte dobroczynnym grzybem botrytis cinerea lub szlachetną zgnilizną. Brązowe, pomarszczone winogrona o wysokiej zawartości cukru są zbierane ręcznie, a powstały w ten sposób nektar jest uważany za jedno z najlepszych win we Francji. Jego żywotność jest praktycznie nieograniczona.

1
Dolina Rodanu – region winiarski o niezwykłej hist...
Garnacha (Grenache) – hiszpańskie źródło wykwintny...