Home

piemont

Piemont – historyczna kolebka wykwintnych włoskich win

Z czego znany jest Piemont? 

Piemont cieszy się niezrównaną lokalizacją wśród najwspanialszych regionów winiarskich na świecie. Położony w północno-zachodnich Włoszech, jest domem dla większej liczby win DOCG niż jakikolwiek inny region tego kraju, wśród których znajdziemy tak znane i szanowane nazwy, jak barolo, barbaresco i barbera d'Asti. Chociaż słynie z surowych, tanicznych i kwiatowych czerwonych win wytwarzanych z nebbiolo, największym sukcesem Piemontu w ostatniej dekadzie była produkcja słodkiego, białego, musującego moscato d'Asti. 

Choć winorośle uprawia się we wszystkich ośmiu prowincjach w regionie Piemontu, to zwłaszcza obszary na południowy wschód od Turynu – Langhe, Roero i Monferrato – zdobyły ogólnoświatowe uznanie dla swoich zbiorów. Na czele znajdują się dwa doskonałe wina czerwone, barolo i barbaresco. Oba wytwarzane są z winorośli nebbiolo, przy czym pierwsze z nich uznawane jest za „króla Piemontu", drugie zaś – za „królową". A to dlatego, że barolo ma zwykle bardziej męsko-ostry charakter, podczas gdy barbaresco zawiera odrobinę bardziej kobiecego czaru. Oba wina cechują się wyraźną, zrównoważoną strukturą i przez wiele lat w butelce mogą rozwijać niezwykłą dojrzałość oraz złożoność. Inną słynną odmianą czerwonych winogron z Piemontu jest barbera, z której zwłaszcza w winnicach wokół Alby, Asti i Monferrato powstają pełne charakteru wina. Do doskonałych piemonckich odmian czerwonych należy także dolcetto, znana z urzekających, przystępnych i raczej owocowych win czerwonych. 

Nawet w dziedzinie win białych Piemont jest polecany ze względu na dwa wina typowe dla tego regionu: roero pozyskiwane z winorośli arneis i popularne gavi produkowane z odmiany cortese. Wreszcie Piemont jest ojczyzną moscato d'Asti, owocowo-słodkiego, lekkiego jak piórko wina musującego, które – młode i schłodzone – stanowi zawsze świetne dopełnienie świeżych owoców i owocowych deserów, ale także idealne towarzystwo dla klasycznej przystawki z melona i szynki parmeńskiej.

Historia Piemontu 

Podobnie jak w większości regionów Włoch, na ziemi, którą starożytni Grecy nazywali Oenotrua (co oznacza „kraj winorośli"), obficie występuje rodzima winorośl, którą następnie uprawiali Rzymianie. Ze względu na swoje bliskie sąsiedztwo Francja wywarła znaczący wpływ na uprawę winorośli w regionie, zwłaszcza na Burgundię, co jest dziś widoczne w odmianach większości win z Piemontu. Jedna z najwcześniejszych wzmianek o winach piemonckich pojawiła się w XIV wieku, kiedy włoski pisarz rolniczy Pietro de Crescentius napisał swoje Liber Ruralium Commodorum. Opisał on wysiłki mieszkańców Piemontu, aby stworzyć „grecki styl" wina, polegający na skręceniu łodyg winogron i pozwoleniu im zwisać na winorośli przez dłuższy czas, aby wyschły. Zwrócił również uwagę na zmiany związane z kratą w regionie, gdzie więcej winorośli jest umieszczanych blisko gruntów, a nie uprawianych wysoko wśród drzew, w sposób bardziej powszechny w tamtych czasach we włoskiej uprawie winorośli. W XVII wieku Karol Emanuel I Wielki zdobył szeroki rozgłos ze względu na jego bladoczerwony chiaretto wykonany w całości z winogron nebbiolo. 

Podczas Risorgimento (zjednoczenie Włoch) w XIX wieku wielu piemonckich winiarzy i właścicieli ziemskich odegrało kluczową rolę. Słynny włoski patriota Giuseppe Garibaldi był winiarzem, który w latach 50. XIX wieku wprowadził mieszankę z Bordeaux do kontrolowania rozprzestrzeniania się oidium, które zaczynało pustoszyć okoliczne winnice. Camillo Benso conte di Cavour był zamożnym właścicielem winnicy, który wyjechał za granicę, aby studiować postęp w uprawie winorośli, zanim założył gazetę polityczną „Il Risorgimento". Miał duży wpływ na przyjęcie wielu francuskich technik uprawy winorośli w winnicach Piemontu. Jedną z pierwszych iskier włoskiego buntu przeciwko Austrii był akt rządu austriackiego, który podwoił cła win piemonckich na austriackie kontrolne ziemie Lombardii, Emilii i Veneto. Miało to paraliżujący wpływ na przemysł winiarski Piemontu, odcinając go zasadniczo od głównego rynku eksportowego. W 1846 roku król Sardynii Karol Albert podczas przemowy do winiarzy z Piemontu na posiedzeniu Kongresu Rolniczego w Casale Monferratogdzie zaatakował austriacki ucisk. W 1848 roku Austria i Piemont znalazły się w stanie wojny, która ostatecznie doprowadziła do zjednoczenia Półwyspu Apenińskiego pod rządami syna Karola Alberta Victora Emmanuela.

Geografia Piemontu 

Góry tworzą barierę ochronną wokół Piemontu, a podgórze subalpejskie oferuje wiele słonecznych stoków, na których można sadzić najbardziej cenione w regionie winogrona. Podczas gdy najbardziej słoneczne miejsca są zarezerwowane dla nebbiolo, prawie wszystkie winnice w Piemoncie są sadzone na wzgórzach na wysokości od 150 do 450 metrów nad poziomem morza. Bardzo niewiele winnic (mniej niż 5%) jest oficjalnie klasyfikowanych jako mieszkania. Najlepsze miejsca są zwykle obsadzane dolcetto, z wyjątkiem wzgórz na południowy wschód od Asti, gdzie chłodniejsze winnice są zarezerwowane dla moscato. Najsłynniejszy region winiarski, Langhe, zawdzięcza swoją nazwę łacińskiemu słowu oznaczającemu język, które trafnie opisuje długi, wąski pas wzgórz tworzący ten subregion. Langhe jest z trzech stron otoczone rzekami. Tanaro biegnie na zachód i północ, a Bormida di Spigno na wschód. Gleby są zwykle zbudowane z różnej gliny osadowej, wapiennego margla, piaskowca i piasku. Te w Langhe, a także w okolicach Gavi są bogate w wapień. W Roero gleby są bardziej piaszczyste i mniej wapienne. Różnice w składzie gleby i wysokości nad poziomem morza w połączeniu z krajobrazem podgórskim przyczyniają się do powstania szeregu mezoklimatów w całym regionie

Ogólnie rzecz biorąc, Piemont ma klasyczny klimat kontynentalny (chociaż obszar Gavi na południowym wschodzie doświadcza wpływów morskich z rejonu Morza Śródziemnego). Klimat kontynentalny przynosi długie, gorące lata, które sięgają wczesnej jesieni. Następnie temperatura szybko spada na chłodną jesień i mroźną zimę. Wiosna jest też chłodna i często deszczowa. Okolica znana jest z porannych mgieł i gęstej mgły, która przetacza się przez góry i doliny. Powszechnie uważa się, że winogrono nebbiolo bierze swoją nazwę od la nebbia, włoskiego słowa oznaczającego mgłę. W Langhe mgła pomaga przedłużyć okres dojrzewania nebbiolo, dając aromatyczne wina, które są bogate w kwas, alkohol i garbniki o doskonałym potencjale starzenia. Grad może być szczególnie niebezpiecznym zagrożeniem zarówno dla ilości, jak i jakości winogron w Piemoncie. W przeszłości powodował straty nawet do 30% ogólnych zbiorów winogron. Na szczęście grad uderzający zazwyczaj dotyczy tylko kilku zboczy, a nigdy całej uprawy nebbiolo.

Rodzaje win piemondzkich 

Piemont produkuje wolumenowo więcej win DOCG niż jakikolwiek inny włoski region winiarski, przy czym prawie 84% wszystkich obszarów produkcji win objętych jest oznaczeniem DOCG. Obszar ten nie ma klasyfikacji Indicazione Geografica Tipica (IGT), w przeciwieństwie do Toskanii, gdzie wina IGT lub Super Tuscans stanowią znaczną część produkcji wina w tym regionie. Niektóre odmiany wina posiadają na etykiecie zarówno nazwę winogron, jak i miasta pochodzenia. Niektóre przykłady DOC obejmują barbera d'Alba, barbera d'Asti i dolcetto di Dogliani wykonane w całości ze szczepów odpowiednio barbera i dolcetto.

Barolo

W 1980 roku wina z regionu Barolo stały się jednymi z pierwszych win włoskich, które otrzymały status DOCG. Wyprodukowany na południowy zachód od miasta Alba na wzgórzach Langhe, barolo jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych winogron z nebbiolo. Gleba na tym obszarze składa się z gliny i margli, co pomaga zmniejszyć naturalnie wysoką kwasowość nebbiolo. Barolo, mały region winiarski, rozciągający się na 7 mil długości i mający 5 mil w najszerszym miejscu, produkuje około 500 000 skrzynek wina rocznie. Niemal 87% produkcji strefy pochodzi z winnic pięciu społeczności: Barolo, Castiglione Falletto, La Morra, Monforte d'Alba i Serralunga d'Alba. Wina z centralnej doliny La Morra i Barolo wydają się być bardzo perfumowane i aksamitne z mniejszą ilością tanin niż inne barolos. Gleba w Dolinie Centralnej jest bardziej gliniasta, zawiera podwyższony poziom tlenku magnezu i manganu. Wina z doliny Serralunga są bardziej treściwe i garbnikowe i wymagają leżakowania 12–15 lat, zanim osiągną szczyt.

Barbaresco

Będąc produkowanym z tego samego grona co barolo, istnieje wiele podobieństw, które barbaresco ma z sąsiednimi winami, ale wpływ rzeki Tanaro pomaga tworzyć wyraźnie różne wina. Barbaresco, generalnie mniej garbnikowy, jest bardziej elegancki i przystępny w młodości. Rozporządzenie Barbaresco DOCG określa wina o minimalnej zawartości alkoholu 12,5% i co najmniej 2 lata leżakowania w winnicy w przypadku standardowych etykiet i co najmniej 4 lata w przypadku win riservas. Będąc jeszcze mniejszą strefą niż Barolo, producenci w regionie wytwarzają nieco ponad 200 000 skrzynek rocznie. Większość produkcji barbaresco odbywa się w 3 społecznościach: Barbaresco, Treiso i Neive. Gleby w strefie Barbaresco są bardziej jednolite w całym regionie, przez co wytwarzane tam trunki posiadają bardziej spójny profil niż te produkowane na bardzo różnych obszarach Barolo.

Moscato d'Asti

Białe wina wytwarzane z moscato bianco (znane również jako muscat blanc à petits grains) to głównie najbardziej znane ze swojego stylu frizzante i musujące spumante, ale z tego szczepu produkowane są również wina niemusujące. Wina z regionu Asti, położonego na północny wschód od Alby, słyną z delikatnego, lekkiego ciała, niskiej zawartości alkoholu i lekko słodkiego charakteru. Wina produkowane w Asti nie są zazwyczaj datowane, mimo że większość winogron może pochodzić z tego samego rocznika. Wina zazwyczaj osiągają szczyt w okresie od 1 roku do 2 lat od ich wydania.

Pozostałe wina

Winogrono barbera jest najczęściej uprawianą odmianą w całym Piemoncie i daje soczyste czerwone wino, które nie jest tak taniczne jak barolo i barbaresco. Jest uprawiane w prawie każdym większym regionie winiarskim Piemontu, ale wydaje się, że najlepiej radzi sobie w południowej części prowincji Asti w strefie Nizza DOCG. Niektórzy producenci eksperymentują z mieszaniem barbera z nebbiolo, aby połączyć owocowość tego pierwszego z późniejszą strukturą. Lekka owocowość win z winogron dolcetto spowodowała, że niektórzy autorzy win określali je jako włoską wersję beaujolais. Wina mają poczucie pikantności z niewielką ilością kwasu i tanin. Mogą być pite jako stosunkowo młode. Aż do lat 80. XX wieku, kiedy wina z Friuli-Venezia Giulia zaczęły być zauważane, białe wina z regionu Gavi były reklamowane jako najlepszy wyraz wytrawnego włoskiego wina. Wytwarzane głównie z winogron cortese, wina te charakteryzują się wytrawną, rześką kwaskowatością z nutami cytrusowymi i mineralnymi. Wina białe z winogron arneis są wytrawne, żywe i pełne, z nutami gruszek i moreli. Wyprodukowana na wzgórzach Roero na północny zachód od Alby, nazwa arneis oznacza „łajdak".

Rodzaje winorośli piemondzkiej 

Nebbiolo

Jest to kapryśna odmiana, która potrzebuje określonych warunków, aby się rozwijać. Ma tendencję do wczesnego pączkowania, ale dojrzewa późno, nawet na najbardziej nasłonecznionych stokach południowych. Daje wino o aromatycznej złożoności i wyjątkowym potencjale starzenia, szczególnie w barolo i barbaresco. Wina barolo są uważane przez wielu za najlepsze we Włoszech. Są bogate w kwas, alkohol i garbniki i zwykle leżakują przez długi czas w dębowych beczkach. Korzystają również z przedłużonego starzenia w butelce. Dobry rocznik prawdopodobnie osiągnie najlepszy wiek między 10 a 30 rokiem życia, chociaż wiele z nich może mieć nawet 40 lat i więcej. Dominujące smaki to czerwone i czarne owoce, fiołek, róża, grzyby, smoła, skóra i przyprawy. Barbarescos są lżejsze niż barolos, a ich owoce i smaki są zwykle nieco mniej skoncentrowane, chociaż są też solidnymi, eleganckimi winami. Większość winorośli nebbiolo jest sadzona w Barolo, Barbaresco i po drugiej stronie rzeki Tanaro w Roero, gdzie piaszczyste gleby dają lżejsze, ostrzejsze wina DOCG, które dojrzewają szybciej niż ich odpowiedniki Langhe. Istnieją również dwa znaczące DOC oparte na nebbiolo – nebbiolo d'Alba i nebbiolo delle Langhe, które oferują bardziej młodzieńczy smak.

Barbera

To winogrono jest uprawiane w prowincjach Alba, Asti i Alessandria. Znana z wysokiego poziomu kwasowości, charakteru czerwonych owoców, głębokiego rubinowego koloru i stosunkowo niskiej zawartości tanin i alkoholu, barbera daje szeroki wachlarz stylów, od jasnych i nieco rustykalnych po bogate i jedwabiste. Najbardziej typowe barberas znajdują się w Barbera d'Asti DOCG.

Dolcetto

Spośród trzech głównych czerwonych winogron w Piemoncie, dolcetto dojrzewa najwcześniej. Produkuje wina o ciemnofioletowej barwie i niskiej kwasowości. Dolcetto ma potężne taniny, ale winiarze oswajają je krótszą fermentacją. Dolcettos to łatwe do picia wina o smaku czarnych owoców z nutami fiołka, lukrecji i migdałów. Dobrze komponują się zarówno z nebbiolo, jak i barberą.

Cortese

Nieco oddalone od głównego obszaru winiarskiego Piemontu, winogrona cortese są uprawiane na bogatych w wapno glebach margli wokół obszaru Gavi. Gavi to zarówno nazwa DOCG, jak i wino wytwarzane z winogron Cortese. Gavi to najbardziej znane wino białe w Piemoncie. Owocowo-kwiatowe z nutami jabłka, brzoskwini, cytryny i białych kwiatów, to wino ma również stalową kwaskowość i solidną mineralność.

Arneis

Chociaż Arneis jest uprawiany w Roero od XV wieku, dopiero niedawno zyskał reputację jednego z najlepszych wytrawnych białych win Piemontu. Jest to bezpośredni skutek tego, że współcześni winiarze z Roero poświęcają się uprawie tego wybrednego, nisko wydajnego szczepu, znanego jako „mały drań" w lokalnym dialekcie. Niegdyś mało znana odmiana, arneis była często sadzona w winnicach, aby powstrzymać ptaki od jedzenia winogron nebbiolo. Winiarze tradycyjnie mieszali ją z winami nebbiolo, aby złagodzić ich garbnik. Arneis z piaszczystych, wapiennych i gliniastych gleb Roero jest owocowy, kwiatowy i zielny z niską kwasowością i nutami białej brzoskwini, gruszki, zielonego jabłka i cytrusów.

Moscato

To pachnące, kwiatowe i słodko pachnące winogrono jest ostoją Piemontu od setek lat. Obecnie w prowincjach Alessandria, Asti i Cuneo uprawia się 9700 hektarów moscato, co sprawia, że są to najczęściej uprawiane białe winogrona w Piemoncie. Moscato (znane również jako moscato bianco lub muscat blanc à petits grains) dostarcza słodkie, musujące, bardzo aromatyczne wina o niskiej zawartości alkoholu. W Piemoncie istnieją dwa wyraźnie różne rodzaje win moscato: lekko gazowane, o niższej zawartości alkoholu, rzemieślnicze moscato d'Asti oraz w pełni musujące Asti, które jest słodsze i bardziej aromatyczne, mimo że ma mniej cukru resztkowego.

Inne odmiany

Dodatkowe odmiany występujące w Piemoncie to: favorita, erbaluce, nascetta, timorasso, bonarda, brachetto, vespolina, freisa, grignolino, ruché, quagliano, pelaverga, malvasia, a także niektóre odmiany międzynarodowe. Oprócz tego, że jest regionem premium dla win spokojnych i musujących, Piemont jest kolebką win aperitifowych, takich jak wermut i barolo chinato, które jest wytwarzane z wina barolo z dodatkiem chininy, ziół i przypraw.

0
Toskania
Gaskonia – wykwintne wina znane na całym świecie